به‌روز شده در: ۱۰ اسفند ۱۳۹۵ - ۱۰:۵۶
گزارشی تحلیلی از یک آسیب فرهنگی- اجتماعی؛
ونداليسم يا تخريب‌گرايي به معنای تخریب کنترل نشده اموال عمومي و یا اشیا و آثار فرهنگی است که یک ناهنجاري اجتماعي به حساب می‌آید و به فردي كه اين كار را انجام مي دهد در اصطلاح جامعه شناسان وندال مي گويند.
کد خبر: ۷۶۳۸
تاریخ انتشار: ۰۵ بهمن ۱۳۹۵ - ۰۹:۱۳


وندالیسم در کشور ما هنوز یک جرم نیست/ باید به این باور رسید که بنای تاریخی روح دارد
 
به گزارش اصفهان24، این گزارش با پرداختن به موضوع وندالیسم آثار تاریخی و با بهره گیری از نظر کارشناسان میراث فرهنگی به تحلیل این آسیب یا درد اجتماعی می پردازد.
ونداليسم يا تخريب‌گرايي به معنای تخریب کنترل نشده اموال عمومي و یا اشیا و آثار فرهنگی است که یک ناهنجاري اجتماعي به حساب می‌آید و به فردي كه اين كار را انجام مي دهد در اصطلاح جامعه شناسان وندال مي گويند.
وندالیسم، هرگونه تخریب ارادی اموال عمومی، سازمان شهری، تأسیسات اجتماعی و آثار تاریخی، فرهنگی و هنری است که به صورت فردی یا گروهی و هدف دار و غیرهدف دار انجام می‌شود. وجه مشترک همه تعاریف وندالیسم در کارکرد منفی این پدیده و مذموم بودن آن در همه فرهنگ‌هاست و این نکوهیده بودن به حدی می‌رسد که برخی صاحبنظران، وندال‌ها را دشمنان آشکار جامعه و عمل آن ها را نهایت گستاخی در رفتارها و تلقی‌ها دانسته‌اند. به عبارتی، وندال ها کسانی هستند که به دلایلی در برابر هر آن چه زیبا و کاربردی است و متعلق به همه‌ مردم است، نوعی گرایش تعمدی به رفتارهای نامسئولانه و تخریب گرایانه دارند.
پیشینه وندالیسم
وندالیسم برگرفته از واژه «وندال» است. وندال نام قومی از اقوام «ژرمن ـ اسلاو» بوده که در قرن پنجم میلادی در سرزمینی در میان دو رودخانه «اودر» و «ویستول» زندگی می‌کردند. این قوم در قرن پنجم میلادی از ژرمن هایی بودند که در آفریقا شکل گرفتند. آن ها در اواسط همان قرن به سرزمین ایتالیا یورش بردند و موجب سرنگونی و فروپاشی امپراتوری بزرگ روم غربی شدند. آن ها ضمن چپاول شهر، تمامی فضاهای شهری را ویران و تندیس های با ارزش را خردکردند، کتاب ها را سوزاندند و ساختمان ها را به آتش کشیدند. «وندال» ها به هر سرزمین و شهر دیگری نیز که یورش می بردند، اموال ساکنانش را به چپاول می بردند و اشیا و آثار غیرقابل حمل را نابود می کردند. ویژگی تهاجمی و خرابکارانه قوم وندال سبب گردیده تا رفتارهای خشونت بار عمدی که به منظور تخریب اموال عمومی و دشمنی با علم و صنعت و آثار تمدن صورت می گیرد تحت عنوان وندالیسم مطرح شود. «وندال های کهن»، در هجوم های وحشیانه خود، چیزی را ویران می کردند که خود نساخته بودند، اما «وندان های مدرن»، چیزی را نابود می سازند که از آنِ جامعه خودشان است.

تصاویر آرشیوی است
باید فضا را به لحاظ فرهنگی ایجاد کنیم
مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان اصفهان در گفتگو درباره معضل وندالیسم آثار تاریخی، اظهار کرد: این موضوع نیازمند فرهنگ سازی است و اینکه ما بتوانیم در بدنه اجتماعی نگاه به میراث فرهنگی را تغییر دهیم و ارتباطات اجتماعی با میراث فرهنگی را تغییر داده و تقویت کنیم.
فریدون اله یاری گفت: فرهنگسازی در زمینه مقابله با وندالیسم، کاری است که الان داریم پیگیری می کنیم و انجام می دهیم؛ یعنی میراث فرهنگی لازم است افزون بر آن وظیفه خود که حفظ و  مرمت بناهای تاریخی است یک مقدار هم فرهنگ سازی در زمینه میراث فرهنگی و علاقمندی و آشنایی بیشتر مردم با میراث فرهنگی را هم دنبال کند و این نشست ها، برنامه ها و همایش ها و ارتباطات اجتماعی و فرهنگی و رسانه ای که صورت می گیرد می تواند در این زمینه موفق باشد و تأثیرات خودش را بگذارد برای اینکه آگاهی ها نسبت به  حفاظت میراث فرهنگی و مسئولیت پذیری نسبت به آثار تاریخی و مسئولانه برخورد کردن در جامعه افزایش پیدا کند.
وی افزود: قانون در زمینه مقابله با وندالیسم وجود دارد ولی مسأله این است که کنترل ها به صورت صددرصدی امکان پذیر نیست و من فکر می کنم در کنار قانون در برخورد با افرادی که با هدف و انگیزه، تعرض و تخطی می کنند باید فضا را به لحاظ فرهنگی ایجاد کنیم که مردم کوشش کنند و اول جوان های ما ضمن ما اینکه خودشان نسبت به حفظ آثار تاریخی ترغیب داشته باشند، دیگران را هم مانع بشوند.
باید در مدارس آموزش داده شود که آثار تاریخی بخشی از فرهنگ است 
معاون آموزشی و تحصیلات تکمیلی دانشکده مرمت و حفاظت دانشگاه هنر اصفهان با اشاره به این که در دوجنبه باید با موضوع وندالیسم برخورد کرد، گفت: یک مورد بحث فرهنگ سازی است که در کشور ما اصلاً در این مورد کاری انجام نمی شود یعنی در این چندین سال هیچ مورد فرهنگسازی در این زمینه انجام نشده که به مردم بگوییم بنای تاریخی بخشی از فرهنگ و هویت شان است.
نیما ولی بیگ افزود: بَعد از فرهنگسازی، مراحل قانونی آن است یعنی اهرم قانونی مناسبی را طراحی و تدوین کنیم که اگر کسی از روی عمد به آثار تاریخی و فرهنگی لطمه ای زد بتوان از طریق روابط حقوقی با او برخورد کرد. چندتا برخورد حقوقی مناسب که انجام بشود یک مقدار این آگاهی ها بیش تر خواهد شد.
عضو هیئت علمی دانشگاه هنر اصفهان تأکید نمود: اما بازهم نظر من همان برنامه فرهنگی بهترین راهکار است، یعنی کاری که در بیشتر کشورهای پیشرفته دنیا انجام می شود این است که بیشتر روی فرهنگسازی کار می کنند تا اینکه یک تفنگ بگذارند بالای سر مردم و بگویند اگر کاری کردی برخورد می کنیم، آن قانون ها باید باشند ولی عمدتاً باید از طریق مباحث فرهنگی انجام شود.
استادیار دانشگاه هنر اصفهان تصریح کرد: یکی از کارهایی که می توان انجام داد از طریق آموزش است. باید در دبستان ها و مدارس درس های مناسبی برای دانش آموزان بگذارند تا آن ها آموزش ببینند که آثار تاریخی بخشی از فرهنگشان است تا از نسل بعد این امر نهادینه شود که این ها جزوی از ارزش ها هستند و ارزش ها را پاس خواهند داشت.
وی ادامه داد: رسانه ها نیز نقش مهمی در آشنایی مردم با این ارزش و حفظ آنها دارند و می توانند بسیار کمک کنند و می توانند به خوبی از نظر فرهنگی اطلاع رسانی کنند. راهکار فرهنگی خیلی بیشتر می تواند کمک کند تا برخوردهای قانونی و حقوقی و با راهکارهای فرهنگی به راحتی می توان این مشکل را حل کرد.
انجمن میراث فعال شده است
فرمانده یگان حفاظت اداره کل میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری استان اصفهان درباره نحوه مقابله با وندالیسم ازسوی این یگان اظهار کرد: برنامه ای با عنوان انجمن میراث و همچنین برنامه دیگری را هم با عنوان میراث دوستان و حافظان میراث داریم که درحال انجام است.
سرهنگ عبدالرضا عرب بافرانی افزود: براساس این برنامه ها، ما در کل شهرستان های استان، پایگاه هایمان را موظف کرده ایم که از دانشگاه، دبیرستان، مدارس، شورا، مساجد، معتمدین محلی در این موضوع وارد شوند و حتی قسمت هایی که کارگر و کارفرمایی باشد حضور یابند؛ اینها وارد شدند و ترغیب و تشویق شان کردند و شماره تماس دادند و در هر صورتی به عنوان میراث دوست و حافظان میراث با ما همکاری کنند.

تصاویر آرشیوی است

وندالیسم در کشور ما هنوز یک جرم نیست/ باید به این باور رسید که بنای تاریخی روح دارد
مدير گروه آموزشي مرمت بنا و احياء بافت هاي تاريخي دانشكده حفاظت و مرمت دانشگاه هنر اصفهان در گفتگویی که فروردین ماه سال جاری با خبرنگار ایمنا داشته است، اظهار کرد: وندالیسم اتفاقی است که متأسفانه به وضوح دیده می شود، گاهی حریم منظر بنای تاریخی شکسته می شود، گاهی گودبرداری در کنار بنا انجام می شود، گاه یادگاری ها بر روی بناها حک می شود، گاه ساختمان ها در کنار بنای تاریخی ارتفاع می گیرند و به دلیل عدم رعایت رنگ و بافت پیرامون، سیمای بنا و بافت را مخدوش می کند و موارد دیگر وندالیسم که بسیار دیده می شود.
بهنام پدرام گفت: در قوانین کشورمان، دستورالعمل هایی وجود دارد که به این موضوع اشاره می کند و عنوان شده که اگر کسی به هر طریقی به بنای تاریخی صدمه زد مجازات دارد. اما مشکل اینجاست که ما هنوز در کشورمان وندالیسم را جرم نمی دانیم. این موضوع قبل از هر چیز به اطلاع رسانی نیاز دارد، به طوری که همان گونه که فرد در راهنمایی و رانندگی و بسیاری از موارد در مقابل جرم خود مجازات می شود، باید این احساس در مورد بناهای تاریخی نیز ایجاد شود.
وی افزود: باید به این باور برسیم که بنای تاریخی روح دارد. باید مجازات متناسب با تخریب بناهای تاریخی تعیین شود. زمانی که سطح مجازات پایین باشد، جرأت صدمه زدن افزایش می یابد، افزایش جریمه عاملی بازدارنده است.
عضو هیئت علمی دانشگاه هنر اصفهان تصریح نمود: تا زمانی که قوانین درباره تجاوز به میراث تاریخی سخت نباشد، تا زمانی که نرخ جریمه کم باشد و با پرداخت مبلغی اندک ساختمان ها در اطراف بناها و بافت های تاریخی ارتفاع بگیرند و حریم میراث را بشکنند، هم چنان جریمه پرداخت شده و خطا هم تکرار می شود. ضمن این که باید اطلاع رسانی به عموم انجام شود که اگر صورتی سیلی خورد و سرخ شد باید جریمه بدهد، اگر سیلی به اثر تاریخی خورد و جایش نمایان است، او هم باید دیه پرداخت کند و اتفاقاً باید دیه اش بسیار سنگین باشد.
این استادیار دانشگاه هنر اصفهان ادامه داد: از طرف دیگر همان طور که در مورد وسایل نقلیه رصد انجام می شود، این مسئله باید درباره بناها و بافت های تاریخی و به طور کل میراث تاریخی نیز صورت گیرد. البته باید به دنبال ساز و کار چگونگی رصد میراث تاریخی بود. نکته دیگر این است که باید به اقشار مختلف مردم اطلاع رسانی شود که البته ما در نحوه اجرای آن زیاد موفق نیستیم. در مورد آثار تاریخی تنها به صورت توصیفی در رسانه ها صحبت می شود و معرفی اثر تاریخی به تنهایی پاسخگوی نحوه حفاظت از آن نیست، باید برای چگونگی این حفاظت به صورت بنیادی کار کرد، باید به فکر چگونگی نهادینه شدن آموزش در مدارس بود، علاوه بر آن همان طور که در رسانه ها مسائلی مانند چگونگی مصرف بهینه آب، محافظت از سیستم گاز در منازل و یا چگونگی رانندگی پرداخته می شود، باید در رسانه های مختلف اجتماعی نیز برنامه هایی با هدف چگونگی برخورد با میراث تاریخی اختصاص داده شود و به زبان افراد به آن ها آموزش ارائه نمود، در غیر این صورت تخریب میراث تاریخی ادامه خواهد داشت.
و در پایان...
وندالیسم با درونی نشدن هویت ملی، ارتباطی مستقیم دارد، عدم درونی شدن هویت، مانع اصلی عدم ایجاد مفهوم «میراث فرهنگی» و سپس تخریب فیزیکی آن به دلیل عدم توجه و نگهداری از آن بوده است. مشکل اساسی که امروز، ایران همچون بسیاری دیگر از فرهنگ ها با آن روبرو است، این است که میراث فرهنگی کشور، با ورود مدرنیته و رشد شتاب زده پدیده های ناشی از آن از یک سو و سوء مدیریت هایی که به چشم می خورند، در شرف تخریب قرار دارد. در این میان، برای آن که مردمی به «میراث فرهنگی» خود باور داشته باشند و از آن مراقبت کنند باید فرایند تبدیل «بازمانده فرهنگی» به «میراث فرهنگی» که یک فرایند کاملاً ذهنی است را درونی کرده باشند و اگر این اتفاق نیفتد، برخورد با شیئی که ما نام «میراث» به آن داده‌ایم، «وندالیسم» نامیده می‌شود. وندالیسم علیه آثار فرهنگی و تاریخی صرفاً از روی نا آگاهی نیست، این اتفاق می تواند بر اثر عدم درونی شدن یک ایده باشد. برای درک آثار تاریخی ابتدا باید درک کرد که تاریخ چیست. رابطه‌ای نمادین میان علاقه افراد به نوشتن بر روی تخته سنگ ها وجود دارد، یک خط نوشته بر روی  یک سنگ تاریخی نیست که آن را ویران می کند، بیش تر از این،  ندیدن زیبایی و بازشناسی و عدم تمایل  و حس تعلق به آن سنگ است که آن را از یک مکان «فرهنگی» به یک شیئی طبیعی  باز می گرداند و ویرانش می کند. در مجموع باید گفت «متولیان و متصدیان فرهنگی! خانواده ها! رادیو! تلویزیون! مطبوعاتی ها! نویسندگان! آموزش و پرورش! سازمان میراث فرهنگی! موزه ها! شهرداری ها! اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی! همه و همه... شما مسئولید... حرفها را به عمل تبدیل کنید... می گویید فرهنگسازی لازم است، شروع کنید».
انتهای پیام/.
نام:
ایمیل:
* نظر: